Libia, sipas OKB-së dhe realiteti i ashpër

Konferenca Përfundimtare e Shtypit të Samitit të Parisit, 29 maj. Nga e majta në të djathtë: Fayez Al-Sarraj (kryetar i qeverise se Libisë së unitetit kombëtar e themeluar nga OKB-ja), Emmanuelle Macron, Ghassan Salame (zyrtar i OKB-së). Këta tre burra, që nuk kanë legjitimitet moral në Libi, shpresojne të vendosin të ardhmen e popullit libian.

Pas asgjesimit te Xhamahirise Arabe te Libise nga NATO në Libi, në vitin 2011, gjendja atje eshte perkeqesuar edhe me teper: GDP u pergjysmua dhe pjese te tera të popullsisë jetojnë në varfëri. Është e pamundur të qarkulloni në vend, pasiguria është e përgjithshme. Vitet e fundit, dy të tretat e popullsisë janë drejtuar jashtë vendit, të paktën përkohësisht.

Përpjekjet për paqen

OKB-ja është e pranishme përmes UNSMIL, i cili është një organ ekskluzivisht politik. Karakteri i vërtetë i këtij institucioni doli qe nga krijimi i tij. Drejtori i parë, Ian Martin (ish-drejtor i Amnesty International), organizoi transferimin e 1500 xhihadistëve te Al Kaidës si “refugjatë” (sic) të Libisë në Turqi për të formuar të ashtuquajturën “Ushtrinë e Lirë Siriane”. Sigurisht, sot UNSMIL menaxhohet nga Ghassan Salame [1], por varet direkt nga Drejtori i Çështjeve Civile të OKB-së, i cili është askush tjetër përveç Jeffrey Feltman. Megjithatë, ky ish-ndihmes i Hillary Clinton në Departamentin Amerikan të Shtetit është një nga krijuesit e planit Cebrowski-Barnett për të shkatërruar shtetin dhe shoqërinë “më të madhe në Lindjen e Mesme”. Ai sapo mbikëqyri diplomatikisht sulmet ndaj Libisë dhe Sirisë.

OKB-ja u nis nga ideja se trazirat aktuale në Libi janë pasojë e “luftës civile” të vitit 2011 të vendosur nga regjimi i Muamar Gadafit kundër kundërshtareve te tij. Megjithatë, gjatë ndërhyrjes së NATO-s, kjo opozitë u kufizua me xhihadistët e al-Kaidës dhe ne fisin e Mistratas. Unë mund të konfirmoj se nisma e Aleancës së Atlantikut nuk kishte te bente thjesht me nje konflikt në Libi, por në strategjinë rajonale afatgjatë në të gjithë Lindjen e Mesme.

Në zgjedhjet parlamentare të vitit 2014, islamistët, të cilët kishin kryer betejat tokësore në terren në emër të NATO-s arritën vetëm disa rezultate të dobëta. Ata vendosën pastaj të mos e njohin “Dhomën e Përfaqësuesve” (me baze në Tobruk) dhe të formojnë kuvendin e tyre (me baze në Tripoli), që sot e quajnë “Këshilli i Lartë i Shtetit.” Duke pasur parasysh se këto dy kuvende rivale mund të formonin një sistem dyparlamentar, Feltman vendosi të dyja ekipet në mënyrë të barabartë. Kontaktet mes tyre u zhvillua në Holandë, pastaj u nenshkruan Marrëveshjet e Skirat (Marok), por pa pëlqimin e të dy kuvendeve. Këto “marrëveshje” krijuan një “qeveri të unitetit kombëtar” (me origjinë të bazuar në Tunizi) që u emërua nga OKB.

Për të përgatitur hartimin e një kushtetute të re dhe zgjedhjet presidenciale dhe parlamentare, Franca, duke zëvendësuar përpjekjet e Holandës dhe Egjiptit priti një samit në fund të majit me ato qe OKB-ja i quan si katër liderët kryesorë të vendit, në praninë e përfaqësuesve e shteteve kryesore të përfshira në terren. Kjo iniciativë është kritikuar fort në Itali [4]. Publikisht folen për politikën, ndërsa ne menyre diskrete, projektuan konturet e një banke të vetme të Libisë qendrore do të fshijë vjedhjen e fondeve shtetërore të Libisë nga NATO dhe do të mbledhe para nga nafta. Sidoqoftë, pas nënshkrimit të një deklarate të përbashkët dhe përqafimeve të zakonshme, gjendja u përkeqësua papritur në terren.

Presidenti francez, Emmanuel Macron, vepron në përputhje me përvojën e tij si një bankier i biznesit: solli udhëheqësit e Libise te cilet i perzgjodhi OKB-ja, shqyrtoi me ta si te mbronin interesat e tyre përkatëse për të krijuar një qeveri të njohur nga të gjithë, tha se forcat e huaja nuk do të dëmtojë këtë proces. Ai besonte se libianët do ta mirëprisnin këtë zgjidhje. Megjithatë, kjo nuk ndodhi për shkak se Libia është krejtësisht e ndryshme nga shoqëritë perëndimore.

Është e qartë se Franca, e cila ishte me Mbretërine e Bashkuar, maja e shtizes se NATO-s kundër Libisë, përpiqet të rimarrë dividendët e ndërhyrjes ushtarake, e cila ishte privuar nga aleatët e saj anglo-saksone.

Për të kuptuar se çfarë ndodh, ne duhet të kthehemi dhe të analizojë se si Libianët jetojnë sipas përvojës së tyre personale.

Historia e Libisë

Libia ekziston si shtet vetëm prej 67 vjetesh. Me renien e fashizmit dhe mbarimin e Luftës së Dytë Botërore, kjo koloni italiane u pushtua nga britanikët (në Tripoli dhe Kyrenaika) dhe nga francezet (në Fezan ku lidhen administrativisht kolonitë e tyre ne Algjeri dhe Tunizi).

Londra favorizoi shfaqjen e një monarkie të kontrolluar nga Arabia Saudite, dinastia Senousi, e cili sundoi vendin qe nga “pavarësia” në vitin 1951. Mbeshtetes te flakte të fesë se vehabistëve, mbajtui shtetin e ri në errësirë ​​të plotë, duke promovuar interesat ekonomike dhe ushtarake te huaja.

Ai u rrëzua në vitin 1969 nga një grup i oficerëve që shpallën pavarësinë e vërtetë dhe debuan fuqitë e huaja. Brenda nivelit politik, Muamar Gadafi në vitin 1975 hartoi një program, Librin e Blerte, i cili i garantonte popullsise se shkretëtirës të kënaqte ëndrrat e tyre kryesore. Për shembull, ndërsa çdo beduin aspironte të kishte çadrën e tij dhe nje deve, ai premtoi për çdo familje një apartament falas dhe një makinë. Xhamahiria Libiane gjithashtu ofroi uje falas, arsim falas dhe shëndetesi falas. Gradualisht, popullsia nomade e shkretëtirës u vendos në bregdet, por lidhjete cdo familje me fisin e origjines ishin me te rendesishme se lidhjet e fqinjesise.

U krijuan Institucionet kombëtare, frymëzuar nga përvojat e fondamentalisteve te socilaisteve utopike të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Ata krijuan një demokraci të drejtpërdrejtë që bashkëjetonte me strukturat e vjetra fisnore. Pra, vendimet e para të rëndësishme paraqiteshin ne Kuvendit Konsultativ të fiseve para se te diskutoheshin nga Kongresit i Pergjithshem i Popullit (Asambleja Kombëtare).

Ndërkombëtarisht, Gaddafi iu përkushtua zgjidhjes se konfliktit te përjetshem midis afrikanëve, arabëve dhe zezakëve. Ai zhduku skllavërine dhe përdori shumat e parave të naftës për të ndihmuar në zhvillimin e vendeve sub-Sahariane, sidomos te Malit. Aktiviteti i tij zgjoi perëndimorët, të cilët pastaj filluan politika mbështetëse për zhvillimin e kontinentit.

Megjithatë, pavarësisht progresit të bërë, tridhjetë vitet e Jamahiriya nuk ishte e mjaftueshme për ta kthyer këtë Arabi Saudite afrikane në një shoqëri moderne laike.

Problemi aktual

Duke hequr kete regjim dhe duke ngritur perseri flamurin e Senousit, NATO e ka kthyer vendin sic ishte ishte para vitit 1969: një grup fisesh që jetonin në shkretëtirë, te vecuar nga bota. Nga mungesa e shtetit, popullsia ra në strukturat fisnore, pa nje udheheqje te larte. Sheriati, racizmi dhe skllavëria u rishfaqen.

Në këto rrethana, është e paefektshme të kërkosh kthimin e rendit nga lart. Përkundrazi, është e nevojshme që së pari të pajtohen marrëdhëniet ndërmjet fiseve. Vetëm kur të përfundojë kjo pune do të jetë e mundur të mendojmë për institucionet demokratike. Deri atëherë siguria e secilit do të ofrohet vetëm nga statusi racor. Për të mbijetuar, libianët do të shmangen të mendojnë në mënyrë të pavarur dhe gjithmonë do ti referohen pozites se grupit të tyre.

Shembulli i represionit të ushtruar nga banorët e Mistrates kundër atyre të Tavarges është me kuptimploti. Mistrata janë pasardhës të ushtarëve turq te ushtrisë osmane, ndersa ata te Tvarges me origjinë nga ish-skllevërit zezake. Në bashkepunim me Turqine, Mistratat moren pjesë në përmbysjen e Jamahiriya. Pasi u ngrit flamuri i Senousit, Mistratat sulmuan me nje egersi te papare kundër zezakëve. I akuzonin per të gjitha llojet e krimeve dhe detyruan 30.000 zezake të largohen.

Padyshim do të jetë shumë e vështirë për te patur një personalitet të krahasueshem me Muamar Gadafin, i cili për herë të parë u njoh nga fiset dhe pastaj nga populli. Por në realitet, kjo nuk është ndjekur nga Jeffrey Feltman.

Në kundërshtim me deklaratat zyrtare për një zgjidhje “përfshirëse”, dmth integrimin e të gjithë komponentëve të shoqërisë libiane, Feltman imponoi me ane te islamistëve me të cilet kishte bashkepunuar në Departamentin e Shtetit kundër Gadafit, një ligj që ndalon çdo funksion publik per njerëz ku një ligj që ndalon punesimin ne shërbimin publik për njerëzit që i kanë shërbyer Udheheqesit. Dhoma e Përfaqësuesve refuzoi të zbatojë këtë tekst, i cili është ende në fuqi në Tripoli. Ky mekanizëm është i krahasueshëm me atë të debaathizimit qe vete Feltman imponoi në Irak, kur ai ishte një nga drejtuesit e “Autoritetit të Koalicionit të Përkohshëm”.

Në të dyja rastet, këto ligje i privojnë këto shtete nga shumica e elitave të tyre dhe i detyrojnë ata në dhunë ose në mërgim. Është e qartë se Feltman vazhdon të ndjekë objektivat e projektit Cebrowski duke pretenduar të punojë për paqe.

Në kundërshtim me dukurite, problemi i Libisë nuk është rivaliteti midis udhëheqësve, por mungesa e paqes midis fiseve dhe përjashtimit të Kadafistëve. Zgjidhja nuk mund të negociohet midis katër udhëheqësve të mbledhur në Paris, por vetëm brenda dhe rreth Dhomës së Përfaqësuesve në Tobruk, fuqia e së cilës tani mbulon 80% të territorit.