MBI STELËN E MUZEUT ARKEOLOGJIK TË TIRANËS

JULJAN JANO

STILJAN KOCLLARI

Në Muzeun Arkeologjik të Tiranës, në një kënd jo shumë të dukshëm, mes

një aradhe pllakash varresh antike me mbishkrime te shkurtra ose te

fshira, shpërfaqet pafajshëm një pllakë e gdhendur guri gëlqeror gjetur

diku në fshatrat e Lumit të Vlorës. Në të paraqiten dy burra me mjekërr

të shkurtër, veshur me tunikë, veshja standarte e kohës ku njëri mban në

dorën e majtë një fyell frigian (aulos) me fund të ngritur dhe në të

djathtën një fyell të zakonshëm, kurse tjetri mban në të majtën një

vegël frymore e ngjashme me klarinon e sotme me fund te hapur dhe në

dorën tjetër një vegël muzikore që ngjan me rrëken. Nuk ka dyshim që

këta njerëz kanë qenë muzikantë dhe vdekja mund tu ketë ardhur gjatë një

grabitje ose /dhe për shumë shkaqe të tjera si vrasje me dashje,

hakmarrje, gjakmarrje, sëmundje ngjitëse etj.

Në krye te pllakës, mbi dy figurat njerëzore paraqitet një hapësirë ku

mezi duken të gdhendura shkronja në greqisht. Prania e shkronjës C në

vend të sigmës klasike greke Σ, tregon që pllaka i përket shekujve të

parë pas Krishtit. Punonjësja e Muzeut më tha se është shumë e vështirë

për t’i lexuar. Rëndësi kishte që koha nuk i kishte fshirë fare, mjafton

vullneti i hekurt, intuita dhe ndihma e teknologjisë, e cila bën të

mundur hijëzimin dhe qartësinë e imazhit. Nuk dijmë faktin nëse të tjerë

ia kanë dalë apo botuar para nesh, por shpresojmë të jemi të parët edhe

nga fakti se në tabelën përshkruese nuk shkruhej gjë për pllakën.

Teksti është në greqisht.

ΤΕΥΤΥΧΗΣΑΝΘΑΡΕ

ΤΩΔΙΩΑΝΑΒΟΗΘΟΣΕΙΔΙΩ

ΚΑΙΤΩΑΔΕΛΦΩΑΥΤΟΥΜΑΡ

ΚΙΑΝΟΣ    ΜΝΗΜΕΣΧΑΡΙΝ

ΤΕΥΤΥΧΗΣ ΑΝΘΑΡΕ

ΤΩ ΔΙΩ ΑΝΑΒΟΗΘΟΣ ΕΙΔΙΩ

ΚΑΙ ΤΩ ΑΔΕΛΦΩ ΑΥΤΟΥ ΜΑΡ

ΚΙΑΝΟΣ    ΜΝΗΜΕΣ ΧΑΡΙΝ

Përkthimi në shqip:

Teutiku i biri i Antharetos që Zoti e ndihmoftë atë vetë dhe vëllain e

tij Markianos. Në kujtime të tyre.

Këtu dallojmë tre emra: Teutiku, emër tipik ilir, Antharetos emer grek

që përkthehet në gr. e vjetër- ”i përzgjedhuri”, Markianos emer latin.

Dëshifrimi i Antharetos na mori shumë kohë për shkak të dëmtimit të

shkronjave.

Në fund të mbishkrimit është gdhendur edhe një peshk. Kjo tregon që dy

vëllezërit muzikantë ishin të krishterë.

Pas një pune rreth 2 mujore mendojmë se vendosëm një gur të vogël në

studimet albanologjike.