{"id":159,"date":"2018-06-15T20:15:21","date_gmt":"2018-06-15T20:15:21","guid":{"rendered":"http:\/\/revolucioni.com\/?p=159"},"modified":"2018-06-15T20:21:14","modified_gmt":"2018-06-15T20:21:14","slug":"kune-vain-laguna-me-emer-ushtarak","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/revolucioni.com\/?p=159","title":{"rendered":"Kun\u00e9-Vain, laguna me em\u00ebr ushtarak"},"content":{"rendered":"<p>N\u00eb korrikun e vitit 1940 u shpall rezervat gjuetie territori lagunor n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb fshatit Ishull -Lezh\u00eb deri n\u00eb Detin Adriatik. Kjo njihet si \u201cZona e par\u00eb e mbrojtur n\u00eb Shqip\u00ebri\u201d. Jan\u00eb 78 vite t\u00eb k\u00ebsaj lagune me k\u00ebt\u00eb status, Zon\u00eb e Mbrojtur, Rezervat, Rezervat Gjuetie, kategoria A, B, me emrin \u201cVain\u201d, q\u00eb \u00ebsht\u00eb quajtur \u00e7udit\u00ebrisht disa vite pas \u00e7lirimit dhe pik\u00ebrisht pas vendosjes n\u00eb shkurt t\u00eb vitit 1947 t\u00eb kompanis\u00eb ushtarake.<br \/>\nNga shpallja e saj e deri n\u00eb dit\u00ebt tona n\u00eb nj\u00eb form\u00eb kjo lagun\u00eb paraqet jo vet\u00ebm dinamik\u00ebn e ligatinave shqiptare, por dhe t\u00eb rezervateve t\u00eb gjuetis\u00eb e zonave t\u00eb mbrojtura. Sot laguna e Vainit, s\u00eb bashku me disa territore q\u00eb e qarkojn\u00eb \u201cKune-Vain-Tale\u201d, sipas VKM nr. 432, dt. 28.04.2010, ka statusin e kategoris\u00eb IV (IUCN): Rezervat Natyror i Menaxhuar\/ Park Natyror.<\/p>\n<p>Historia e Ishull-Lezh\u00ebs: N\u00eb dokumentet historike t\u00eb shek. XV p\u00ebrmendet shpesh Ishulli i Lezh\u00ebs. Informacion t\u00eb gjer\u00eb p\u00ebr t\u00eb ka n\u00eb Ditar\u00ebt e M. Sanutos. Lezha u pushtua nga turqit me 1478, qyteti u dogj e u shkat\u00ebrrua; banor\u00ebt e tij u zhvendosen n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb, jo shum\u00eb larg, n\u00eb ishullin e formuar n\u00eb gryk\u00ebderdhjen e lumit Drin. Prandaj edhe mori emrin Ishulli i Lezh\u00ebs, q\u00eb u b\u00eb nj\u00eb vendbanim kryesor p\u00ebr lezhjan\u00ebt. N\u00eb 5 mars 1501, n\u00eb Ishullin e Lezh\u00ebs zbarkoi nga Italia, me trupa ushtarake, nipi i Gjergj Kastriot Sk\u00ebnderbeut, i njohur si Sk\u00ebnderbeu i ri. Ai kryesoi kryengritjen mbar\u00ebshqiptare, por p\u00ebsoi shum\u00eb shpejt disfat\u00eb. N\u00eb vitet 1478 &#8211; 1501, p\u00ebr 23 vjet, Ishulli i Lezh\u00ebs, qe i vetmi vend n\u00eb bregdetin e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb Veriut, q\u00eb q\u00ebndroi i lir\u00eb, i pavarur dhe i vetadministruesh\u00ebm. Laguna e Vainit, hoteli i Gjuetar\u00ebve (Gjuetis\u00eb) dhe fshati n\u00eb Ishull-Lezh\u00eb, jan\u00eb t\u00eb lidhur ngusht\u00eb me nj\u00ebri-tjetrin.<br \/>\nP\u00ebr t\u00eb gjith\u00eb ata q\u00eb nuk e njohin, mund t\u00eb themi shkurt se hoteli ka vlera arkitekturore, q\u00eb i ruan ende sot e k\u00ebsaj dite dhe nj\u00eb histori t\u00eb tij. Ishull-Lezha, fshati, me nj\u00eb histori t\u00eb mal\u00ebsor\u00ebve kelmendas p\u00ebrreth 250 vite t\u00eb vendosur n\u00eb k\u00ebto territore, etj. Ai \u00ebsht\u00eb nd\u00ebr fshatrat m\u00eb t\u00eb zhvilluar, me njer\u00ebz t\u00eb emancipuar, n\u00eb vite ka nj\u00eb dinamike n\u00eb rritje t\u00eb popullsis\u00eb, 3-5 her\u00eb. Laguna me vlera unikale n\u00eb bregdetin e Adriatikut p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb pasuri t\u00eb pamatshme, t\u00eb lidhur ngusht\u00eb me jet\u00ebn e k\u00ebtyre banor\u00ebve, q\u00eb n\u00eb gjenez\u00ebn e tyre. Banor\u00ebt e Ishull-Lezh\u00ebs kan\u00eb ardhur duke u shtuar dhe, p\u00ebr fat t\u00eb keq, laguna duke u zvog\u00ebluar n\u00eb sip\u00ebrfaqe e gjallesa. Kjo lagun\u00eb tashm\u00eb nuk p\u00ebrdoret dhe i p\u00ebrket popullsis\u00eb vendore, por si nj\u00eb destinacion i p\u00eblqyer turistik pret \u00e7do vit me mij\u00ebra turist\u00eb.<br \/>\nLaguna n\u00eb shtrirjen territoriale t\u00eb saj ka qen\u00eb em\u00ebrtuar nga banor\u00ebt vendas me disa emra t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, si: Zajet, Ceka, Gjoli i Buajve, Matkeqe, Tog\u00ebza, Livadhet, etj. Por q\u00eb nga viti 1947, kur aty u vendos nj\u00eb repart ushtarak, q\u00eb n\u00eb terma ushtarak quhej VAIN (shkurtimi i emrave t\u00eb funksionit t\u00eb repartit: Vrojtim Ajror, Informacion, Nd\u00ebrlidhje, nuk mori em\u00ebr tjet\u00ebr. Ky em\u00ebrtim, p\u00ebr shkak edhe t\u00eb ndenjjes gjat\u00eb, p\u00ebr gati 50 vjet t\u00eb repartit ushtarak, fitoi t\u00eb \u201cdrejt\u00eb qytetarie\u201d. Emrat tradicional\u00eb t\u00eb vendosur nga banor\u00ebt vendas nuk p\u00ebrdoren m\u00eb. Tashm\u00eb ky em\u00ebr ka form\u00eb zyrtare dhe, n\u00eb nj\u00eb far\u00eb m\u00ebnyre, ka l\u00ebn\u00eb n\u00eb hije em\u00ebrtimet popullore pjesore t\u00eb territorit t\u00eb lagun\u00ebs.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-161 aligncenter\" src=\"http:\/\/revolucioni.com\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/csm_laguna_kune_2_5b254dfe84-300x225.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"225\" srcset=\"http:\/\/revolucioni.com\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/csm_laguna_kune_2_5b254dfe84-300x225.jpg 300w, http:\/\/revolucioni.com\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/csm_laguna_kune_2_5b254dfe84-768x576.jpg 768w, http:\/\/revolucioni.com\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/csm_laguna_kune_2_5b254dfe84.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>K\u00ebtu n\u00eb vitet 1938 &#8211; 1939 ishte mir\u00ebstudiuar nga ekspert\u00eb italian\u00eb vendi dhe ishte vendosur t\u00eb nd\u00ebrtohej hoteli, i cili u frekuentua shpesh nga Konti \u00c7iano, dh\u00ebnd\u00ebri i Du\u00e7es dhe k\u00ebshilltari i tij. Zona e par\u00eb e mbrojtur e Shqip\u00ebris\u00eb, si nj\u00eb interier i ve\u00e7ant\u00eb, ishte i qarkuar me nj\u00eb sip\u00ebrfaqe ujore n\u00eb form\u00eb kanali dhe, prej aty, shtrihej sip\u00ebrfaqja e lagun\u00ebs, deri ne bregdet. Duket se \u00c7ianos nuk ia plot\u00ebsonte k\u00ebrkesat vet\u00ebm hoteli luksoz p\u00ebr koh\u00ebn, por ai donte t\u00eb ushtronte gjueti, vozitje me varka, peshkim, etj., pra n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb hotelit dhe klient\u00ebve k\u00ebrkohej dhe sip\u00ebrfaqja q\u00eb e qarkonte, ajo q\u00eb sot quhet laguna \u201cVain\u201d.<br \/>\nNdon\u00ebse nuk gjendet ndonj\u00eb dokument i shkruar, por logjika thot\u00eb se vet\u00eb Konti ka nxitur autoritetet p\u00ebrkat\u00ebse italiane, q\u00eb qeverisnin vendin ton\u00eb, t\u00eb miratonin, sipas rregullave, shpalljen Zon\u00eb e Mbrojtur t\u00eb lagun\u00ebs. Si\u00e7 tregojn\u00eb dokumentet, Konti Ciano vinte e q\u00ebndronte tek vila-hotel s\u00eb bashku me miqt\u00eb e vet, aty kalonte koh\u00ebn e q\u00ebndrimit n\u00eb Shqip\u00ebri. N\u00eb ato vite, pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrtes\u00eb, midis shum\u00eb personaliteteve t\u00eb koh\u00ebs, thuhet se ka qen\u00eb edhe shefi i Sigurimit Jugosllav, Rankovi\u00e7. Ky takim \u00ebsht\u00eb realizuar kur \u00c7iano kishte marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mira diplomatike me qeverin\u00eb jugosllave, ishte koha kur po thureshin plane ogurzeza p\u00ebr ndarjen e Shqip\u00ebris\u00eb pas luft\u00ebs.<br \/>\nPas \u00e7lirimit t\u00eb vendit, Vila e Konti \u00c7iano u em\u00ebrtua Hoteli i Gjuetis\u00eb. Shpejt vil\u00ebs iu shua emri e, s\u00eb bashku me t\u00eb edhe lagun\u00ebs, apo si thon\u00eb vendasit, k\u00ebnet\u00ebs iu hoq\u00ebn padrejt\u00ebsisht emrat q\u00eb mal\u00ebsor\u00ebt vendas e kishin em\u00ebrtuar. Laguna edhe pas \u00e7lirimit vazhdoi t\u00eb ruhej e t\u00eb ishte n\u00ebn kontroll t\u00eb plot\u00eb, me hyrje-dalje t\u00eb kontrolluara. U vendos reparti ushtarak \u201cVain\u201d, m\u00eb von\u00eb u nd\u00ebrtua dhe nj\u00eb sht\u00ebpi pritjeje p\u00ebr Ministrin\u00eb e Brendshme apo Vila Qeveritare dhe, s\u00eb fundi, \u00ebsht\u00eb rind\u00ebrtuar Vila e SHIK-ut; tashm\u00eb ka dhe lokale sh\u00ebrbimi, fjetina, restorante, etj.<br \/>\nEdhe laguna e Ishull-Lezh\u00ebs, si shum\u00eb laguna t\u00eb tjera n\u00eb vend, u bonifikua, u b\u00ebn\u00eb shpyll\u00ebzime e sistemime t\u00eb tjera, p\u00ebr t\u00eb shtuar sip\u00ebrfaqet me tok\u00eb bujq\u00ebsore, duke pak\u00ebsuar ndjesh\u00ebm sip\u00ebrfaqen ligatinore. Sot \u00ebsht\u00eb nj\u00eb sop dheu (argjinatur\u00eb) n\u00eb lart\u00ebsi e gjer\u00ebsi t\u00eb konsiderueshme, q\u00eb e ndan lagun\u00ebn nga tokat bujq\u00ebsore t\u00eb fshatit Ishull-Lezh\u00eb dhe Hotelit t\u00eb Gjuetis\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb vitin 1966, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb riorganizimit t\u00eb rezervateve t\u00eb gjuetis\u00eb, Kune u shpall rezervat gjuetie kategoria A, nd\u00ebrsa Vaini n\u00eb vitin 1969 u rishpall rezervat gjuetie kategoria B. Punimet kryesore t\u00eb kryera thuajse t\u00ebr\u00ebsisht nga sh\u00ebrbimi pyjor n\u00eb periudh\u00ebn 1950-1990 n\u00eb lagun\u00eb, jan\u00eb: Rehabilitim pyjesh 50 ha, shtrim rrug\u00ebsh 15 km, nd\u00ebrtim urash p\u00ebr automjete dhe nj\u00eb p\u00ebr k\u00ebmb\u00ebsor\u00eb me gjat\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrgjithshme 300 m, nd\u00ebrtim (shpim) i 20 puseve arteziane (me 25.000 l\/or\u00eb gjithsej) p\u00ebr t\u00eb ulur kripshm\u00ebrin\u00eb, hapja e kanaleve t\u00eb komunikimit midis lagunave, lumit Drin dhe detit, nd\u00ebrtimi i qendr\u00ebs se shum\u00ebzimit t\u00eb fazan\u00ebve me kapacitet 30 mij\u00eb krer\u00eb n\u00eb vit.<br \/>\nN\u00eb vitin 1983 u nd\u00ebrtua qendra p\u00ebr shum\u00ebzimin e rosave t\u00eb egra me kapacitet kat\u00ebr mij\u00eb krer\u00eb n\u00eb vit. U rrethua zona e mbrojtur me tel me gjemba, 6 km gjat\u00ebsi dhe 2.5 m lart\u00ebsi. U hap\u00ebn e u mir\u00ebmbajt\u00ebn korridoret e gjuetis\u00eb me gjat\u00ebsi 12.5 km e gjer\u00ebsi 10 m. U mboll\u00ebn \u00e7do vit bim\u00eb polifite n\u00eb rreth 15 ha. N\u00eb 3-4 vjet u nd\u00ebrtuan rreth 40 vende gjuetie, 6 bankina p\u00ebr peshkim, kulla e drunjt\u00eb e vrojtimit, 10 dallg\u00ebthyese p\u00ebr ankorimin e varkave dhe mir\u00ebmbajtja e tyre, si dhe 4-5 varka sh\u00ebrbimi. Sigurohej ushqim p\u00ebr fazan\u00ebt, lepujt e rosat. U vendos\u00ebn shenja orientimi dhe tabela brenda dhe n\u00eb hyrje t\u00eb zon\u00ebs s\u00eb mbrojtur.<\/p>\n<p>N\u00eb vitet 1990-1997, k\u00ebto investime thuajse u shkat\u00ebrruan plot\u00ebsisht. Gjendja e lagun\u00ebs u p\u00ebrkeq\u00ebsua, duke humbur dhe shume p\u00ebrb\u00ebr\u00ebs t\u00eb biodiversitetit. M\u00eb pas erdhi nj\u00eb \u00e7ast, ndoshta i vonuar, kur d\u00ebmtimet u paksuan, territori i lagun\u00ebs filloi t\u00eb vihej n\u00ebn kontroll. Rishpallja n\u00eb vitin 2010 Zon\u00eb e Mbrojtur e kategoris\u00eb IV, me sip\u00ebrfaqe rreth 4 400 ha, hartimi i planit m\u00eb t\u00eb fundit t\u00eb menaxhimit p\u00ebr periudh\u00ebn 2010-2019, q\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb zbatim, p\u00ebrbejn\u00eb nj\u00eb baz\u00eb t\u00eb mir\u00eb p\u00ebr t\u00eb filluar nj\u00eb menaxhim real t\u00eb k\u00ebsaj zone shum\u00eb funksionale, me interesa jetike. Meq\u00eb kjo lagun\u00eb \u00ebsht\u00eb zona e par\u00eb e mbrojtur n\u00eb vend, ku fillon dhe historia e ZM te Shqip\u00ebris\u00eb, me shum\u00eb mund\u00ebsi, le t\u00eb jet\u00eb, pse jo, modeli m\u00eb i mir\u00eb i menaxhimit t\u00eb zonave t\u00eb mbrojtura n\u00eb vend.<br \/>\nPeshk i shijsh\u00ebm, peshkatar\u00eb t\u00eb zot\u00eb. P\u00ebr banor\u00ebt e qytetit, t\u00eb Malit t\u00eb Rrencit e Malit t\u00eb Sh\u00ebngjinit gjuetia e peshkut n\u00eb det ka qen\u00eb dhe mbetet burimi i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm i jetes\u00ebs s\u00eb tyre. Tradicionalisht ata njihen si peshkatar\u00eb t\u00eb zot\u00eb, q\u00eb me barkat e tyre kan\u00eb peshkuar Detin Adriatik dhe Jon, kan\u00eb furnizuar me peshk jo vet\u00ebm Sh\u00ebngjinin e zonat p\u00ebrreth, por edhe nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb kryeqytetit ton\u00eb.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-162 aligncenter\" src=\"http:\/\/revolucioni.com\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/d6fc9c345414d9d609ee969ff9fb13b6-240x300.jpg\" alt=\"\" width=\"240\" height=\"300\" srcset=\"http:\/\/revolucioni.com\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/d6fc9c345414d9d609ee969ff9fb13b6-240x300.jpg 240w, http:\/\/revolucioni.com\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/d6fc9c345414d9d609ee969ff9fb13b6.jpg 564w\" sizes=\"auto, (max-width: 240px) 100vw, 240px\" \/><\/p>\n<p>Sot n\u00eb Sh\u00ebngjin jan\u00eb mbi 40 anije peshkimi private. Lagunat jan\u00eb, gjithashtu, burim p\u00ebr gjueti peshku dhe shpend\u00ebsh. Zona e Sh\u00ebngjinit \u00ebsht\u00eb e pasur me laguna, n\u00eb t\u00eb cilat rritet peshk i shum\u00ebllojsh\u00ebm, rosa dhe shpend t\u00eb tjer\u00eb. Laguna e Merxhanit \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhja me prodhim t\u00eb bollsh\u00ebm peshku dhe shpend\u00ebsh. Ajo tradicionalisht iu ka sh\u00ebrbyer banor\u00ebve t\u00eb Ishull- Sh\u00ebngjinit e ve\u00e7an\u00ebrisht atyre t\u00eb lagjes Stom si burim jetese p\u00ebr t\u00eb ardhurat q\u00eb nxjerrin nga peshkimi e gjuetia e shpend\u00ebve.<br \/>\nLaguna ka zona t\u00eb thella si Vija Kular, e pasur me ushqim p\u00ebr peshkun. Ajo q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme, Laguna e Mexhanit lidhet me detin me Gryk\u00ebn e Merxhanit. Komunikimi me detin b\u00ebn q\u00eb peshku t\u00eb jet\u00eb m\u00eb i shum\u00ebllojsh\u00ebm dhe i nj\u00eb cil\u00ebsie m\u00eb t\u00eb mir\u00eb. P\u00ebrbri Lagun\u00ebs s\u00eb Merxhanit ndodhet zona e Kunes q\u00eb \u00ebsht\u00eb nga m\u00eb t\u00eb pasurat p\u00ebr gjuetin\u00eb e rosave n\u00eb Ballkan. Aty jan\u00eb rritur mbi 42 lloje shpend\u00ebsh. Mund\u00ebsit\u00eb jan\u00eb q\u00eb Kuneja t\u00eb ruhet e pasurohet me shpend\u00eb e t\u00eb mbetet nj\u00eb burim p\u00ebr rritjen dhe zhvillimin e tyre. Vlera t\u00eb madhe p\u00ebr gjueti peshku dhe shpend\u00ebsh ka edhe zona e Vainit, laguna dhe pyjet p\u00ebrreth saj. T\u00eb gjitha k\u00ebto b\u00ebjn\u00eb t\u00eb mundur q\u00eb territori i Komun\u00ebs s\u00eb Sh\u00ebngjinit t\u00eb ket\u00eb numrin m\u00eb t\u00eb madh t\u00eb gjuetar\u00ebve e peshkatar\u00ebve, krahasuar me zonat e tjera t\u00eb rrethit t\u00eb Lezh\u00ebs.<\/p>\n<p>P\u00ebrgatiti: Zylyftar Hoxha<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb korrikun e vitit 1940 u shpall rezervat gjuetie territori lagunor n\u00eb per\u00ebndim t\u00eb fshatit Ishull -Lezh\u00eb deri n\u00eb Detin Adriatik. Kjo njihet si \u201cZona e par\u00eb e mbrojtur n\u00eb &hellip; <a href=\"http:\/\/revolucioni.com\/?p=159\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":160,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,4],"tags":[46,45],"class_list":["post-159","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lajme","category-udhetim-treva","tag-kune-vain","tag-udhetim-dhe-treva","entry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/159","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=159"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":166,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/159\/revisions\/166"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/160"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}