Konferenca P\u00ebrfundimtare e Shtypit t\u00eb Samitit t\u00eb Parisit, 29 maj. Nga e majta n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb: Fayez Al-Sarraj (kryetar i qeverise se Libis\u00eb s\u00eb unitetit komb\u00ebtar e themeluar nga OKB-ja), Emmanuelle Macron, Ghassan Salame (zyrtar i OKB-s\u00eb). K\u00ebta tre burra, q\u00eb nuk kan\u00eb legjitimitet moral n\u00eb Libi, shpresojne t\u00eb vendosin t\u00eb ardhmen e popullit libian.<\/p>\n
Pas asgjesimit te Xhamahirise Arabe te Libise nga NATO n\u00eb Libi, n\u00eb vitin 2011, gjendja atje eshte perkeqesuar edhe me teper: GDP u pergjysmua dhe pjese te tera t\u00eb popullsis\u00eb jetojn\u00eb n\u00eb varf\u00ebri. \u00cbsht\u00eb e pamundur t\u00eb qarkulloni n\u00eb vend, pasiguria \u00ebsht\u00eb e p\u00ebrgjithshme. Vitet e fundit, dy t\u00eb tretat e popullsis\u00eb jan\u00eb drejtuar jasht\u00eb vendit, t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebrkoh\u00ebsisht.<\/p>\n
P\u00ebrpjekjet p\u00ebr paqen<\/p>\n
OKB-ja \u00ebsht\u00eb e pranishme p\u00ebrmes UNSMIL, i cili \u00ebsht\u00eb nj\u00eb organ ekskluzivisht politik. Karakteri i v\u00ebrtet\u00eb i k\u00ebtij institucioni doli qe nga krijimi i tij. Drejtori i par\u00eb, Ian Martin (ish-drejtor i Amnesty International), organizoi transferimin e 1500 xhihadist\u00ebve te Al Kaid\u00ebs si “refugjat\u00eb” (sic) t\u00eb Libis\u00eb n\u00eb Turqi p\u00ebr t\u00eb formuar t\u00eb ashtuquajtur\u00ebn “Ushtrin\u00eb e Lir\u00eb Siriane”. Sigurisht, sot UNSMIL menaxhohet nga Ghassan Salame [1], por varet direkt nga Drejtori i \u00c7\u00ebshtjeve Civile t\u00eb OKB-s\u00eb, i cili \u00ebsht\u00eb askush tjet\u00ebr p\u00ebrve\u00e7 Jeffrey Feltman. Megjithat\u00eb, ky ish-ndihmes i Hillary Clinton n\u00eb Departamentin Amerikan t\u00eb Shtetit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb nga krijuesit e planit Cebrowski-Barnett p\u00ebr t\u00eb shkat\u00ebrruar shtetin dhe shoq\u00ebrin\u00eb “m\u00eb t\u00eb madhe n\u00eb Lindjen e Mesme”. Ai sapo mbik\u00ebqyri diplomatikisht sulmet ndaj Libis\u00eb dhe Siris\u00eb.<\/p>\n
OKB-ja u nis nga ideja se trazirat aktuale n\u00eb Libi jan\u00eb pasoj\u00eb e “luft\u00ebs civile” t\u00eb vitit 2011 t\u00eb vendosur nga regjimi i Muamar Gadafit kund\u00ebr kund\u00ebrshtareve te tij. Megjithat\u00eb, gjat\u00eb nd\u00ebrhyrjes s\u00eb NATO-s, kjo opozit\u00eb u kufizua me xhihadist\u00ebt e al-Kaid\u00ebs dhe ne fisin e Mistratas. Un\u00eb mund t\u00eb konfirmoj se nisma e Aleanc\u00ebs s\u00eb Atlantikut nuk kishte te bente thjesht me nje konflikt n\u00eb Libi, por n\u00eb strategjin\u00eb rajonale afatgjat\u00eb n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb Lindjen e Mesme.<\/p>\n
N\u00eb zgjedhjet parlamentare t\u00eb vitit 2014, islamist\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt kishin kryer betejat tok\u00ebsore n\u00eb terren n\u00eb em\u00ebr t\u00eb NATO-s arrit\u00ebn vet\u00ebm disa rezultate t\u00eb dob\u00ebta. Ata vendos\u00ebn pastaj t\u00eb mos e njohin “Dhom\u00ebn e P\u00ebrfaq\u00ebsuesve” (me baze n\u00eb Tobruk) dhe t\u00eb formojn\u00eb kuvendin e tyre (me baze n\u00eb Tripoli), q\u00eb sot e quajn\u00eb “K\u00ebshilli i Lart\u00eb i Shtetit.” Duke pasur parasysh se k\u00ebto dy kuvende rivale mund t\u00eb formonin nj\u00eb sistem dyparlamentar, Feltman vendosi t\u00eb dyja ekipet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb. Kontaktet mes tyre u zhvillua n\u00eb Holand\u00eb, pastaj u nenshkruan Marr\u00ebveshjet e Skirat (Marok), por pa p\u00eblqimin e t\u00eb dy kuvendeve. K\u00ebto “marr\u00ebveshje” krijuan nj\u00eb “qeveri t\u00eb unitetit komb\u00ebtar” (me origjin\u00eb t\u00eb bazuar n\u00eb Tunizi) q\u00eb u em\u00ebrua nga OKB.<\/p>\n
P\u00ebr t\u00eb p\u00ebrgatitur hartimin e nj\u00eb kushtetute t\u00eb re dhe zgjedhjet presidenciale dhe parlamentare, Franca, duke z\u00ebvend\u00ebsuar p\u00ebrpjekjet e Holand\u00ebs dhe Egjiptit priti nj\u00eb samit n\u00eb fund t\u00eb majit me ato qe OKB-ja i quan si kat\u00ebr lider\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb vendit, n\u00eb pranin\u00eb e p\u00ebrfaq\u00ebsuesve e shteteve kryesore t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb terren. Kjo iniciativ\u00eb \u00ebsht\u00eb kritikuar fort n\u00eb Itali [4]. Publikisht folen p\u00ebr politik\u00ebn, nd\u00ebrsa ne menyre diskrete, projektuan konturet e nj\u00eb banke t\u00eb vetme t\u00eb Libis\u00eb qendrore do t\u00eb fshij\u00eb vjedhjen e fondeve shtet\u00ebrore t\u00eb Libis\u00eb nga NATO dhe do t\u00eb mbledhe para nga nafta. Sidoqoft\u00eb, pas n\u00ebnshkrimit t\u00eb nj\u00eb deklarate t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt dhe p\u00ebrqafimeve t\u00eb zakonshme, gjendja u p\u00ebrkeq\u00ebsua papritur n\u00eb terren.<\/p>\n
Presidenti francez, Emmanuel Macron, vepron n\u00eb p\u00ebrputhje me p\u00ebrvoj\u00ebn e tij si nj\u00eb bankier i biznesit: solli udh\u00ebheq\u00ebsit e Libise te cilet i perzgjodhi OKB-ja, shqyrtoi me ta si te mbronin interesat e tyre p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr t\u00eb krijuar nj\u00eb qeveri t\u00eb njohur nga t\u00eb gjith\u00eb, tha se forcat e huaja nuk do t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb k\u00ebt\u00eb proces. Ai besonte se libian\u00ebt do ta mir\u00ebprisnin k\u00ebt\u00eb zgjidhje. Megjithat\u00eb, kjo nuk ndodhi p\u00ebr shkak se Libia \u00ebsht\u00eb krejt\u00ebsisht e ndryshme nga shoq\u00ebrit\u00eb per\u00ebndimore.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se Franca, e cila ishte me Mbret\u00ebrine e Bashkuar, maja e shtizes se NATO-s kund\u00ebr Libis\u00eb, p\u00ebrpiqet t\u00eb rimarr\u00eb dividend\u00ebt e nd\u00ebrhyrjes ushtarake, e cila ishte privuar nga aleat\u00ebt e saj anglo-saksone.<\/p>\n
P\u00ebr t\u00eb kuptuar se \u00e7far\u00eb ndodh, ne duhet t\u00eb kthehemi dhe t\u00eb analizoj\u00eb se si Libian\u00ebt jetojn\u00eb sipas p\u00ebrvoj\u00ebs s\u00eb tyre personale.<\/p>\n
Historia e Libis\u00eb<\/p>\n
Libia ekziston si shtet vet\u00ebm prej 67 vjetesh. Me renien e fashizmit dhe mbarimin e Luft\u00ebs s\u00eb Dyt\u00eb Bot\u00ebrore, kjo koloni italiane u pushtua nga britanik\u00ebt (n\u00eb Tripoli dhe Kyrenaika) dhe nga francezet (n\u00eb Fezan ku lidhen administrativisht kolonit\u00eb e tyre ne Algjeri dhe Tunizi).<\/p>\n
Londra favorizoi shfaqjen e nj\u00eb monarkie t\u00eb kontrolluar nga Arabia Saudite, dinastia Senousi, e cili sundoi vendin qe nga “pavar\u00ebsia” n\u00eb vitin 1951. Mbeshtetes te flakte t\u00eb fes\u00eb se vehabist\u00ebve, mbajtui shtetin e ri n\u00eb err\u00ebsir\u00eb \u200b\u200bt\u00eb plot\u00eb, duke promovuar interesat ekonomike dhe ushtarake te huaja.<\/p>\n
Ai u rr\u00ebzua n\u00eb vitin 1969 nga nj\u00eb grup i oficer\u00ebve q\u00eb shpall\u00ebn pavar\u00ebsin\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb dhe debuan fuqit\u00eb e huaja. Brenda nivelit politik, Muamar Gadafi n\u00eb vitin 1975 hartoi nj\u00eb program, Librin e Blerte, i cili i garantonte popullsise se shkret\u00ebtir\u00ebs t\u00eb k\u00ebnaqte \u00ebndrrat e tyre kryesore. P\u00ebr shembull, nd\u00ebrsa \u00e7do beduin aspironte t\u00eb kishte \u00e7adr\u00ebn e tij dhe nje deve, ai premtoi p\u00ebr \u00e7do familje nj\u00eb apartament falas dhe nj\u00eb makin\u00eb. Xhamahiria Libiane gjithashtu ofroi uje falas, arsim falas dhe sh\u00ebndetesi falas. Gradualisht, popullsia nomade e shkret\u00ebtir\u00ebs u vendos n\u00eb bregdet, por lidhjete cdo familje me fisin e origjines ishin me te rendesishme se lidhjet e fqinjesise. <\/p>\n
U krijuan Institucionet komb\u00ebtare, frym\u00ebzuar nga p\u00ebrvojat e fondamentalisteve te socilaisteve utopike t\u00eb shekullit t\u00eb n\u00ebnt\u00ebmb\u00ebdhjet\u00eb. Ata krijuan nj\u00eb demokraci t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb q\u00eb bashk\u00ebjetonte me strukturat e vjetra fisnore. Pra, vendimet e para t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme paraqiteshin ne Kuvendit Konsultativ t\u00eb fiseve para se te diskutoheshin nga Kongresit i Pergjithshem i Popullit (Asambleja Komb\u00ebtare).<\/p>\n
Nd\u00ebrkomb\u00ebtarisht, Gaddafi iu p\u00ebrkushtua zgjidhjes se konfliktit te p\u00ebrjetshem midis afrikan\u00ebve, arab\u00ebve dhe zezak\u00ebve. Ai zhduku skllav\u00ebrine dhe p\u00ebrdori shumat e parave t\u00eb naft\u00ebs p\u00ebr t\u00eb ndihmuar n\u00eb zhvillimin e vendeve sub-Sahariane, sidomos te Malit. Aktiviteti i tij zgjoi per\u00ebndimor\u00ebt, t\u00eb cil\u00ebt pastaj filluan politika mb\u00ebshtet\u00ebse p\u00ebr zhvillimin e kontinentit.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, pavar\u00ebsisht progresit t\u00eb b\u00ebr\u00eb, tridhjet\u00eb vitet e Jamahiriya nuk ishte e mjaftueshme p\u00ebr ta kthyer k\u00ebt\u00eb Arabi Saudite afrikane n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri moderne laike.<\/p>\n
Problemi aktual<\/p>\n
Duke hequr kete regjim dhe duke ngritur perseri flamurin e Senousit, NATO e ka kthyer vendin sic ishte ishte para vitit 1969: nj\u00eb grup fisesh q\u00eb jetonin n\u00eb shkret\u00ebtir\u00eb, te vecuar nga bota. Nga mungesa e shtetit, popullsia ra n\u00eb strukturat fisnore, pa nje udheheqje te larte. Sheriati, racizmi dhe skllav\u00ebria u rishfaqen.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebto rrethana, \u00ebsht\u00eb e paefektshme t\u00eb k\u00ebrkosh kthimin e rendit nga lart. P\u00ebrkundrazi, \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb s\u00eb pari t\u00eb pajtohen marr\u00ebdh\u00ebniet nd\u00ebrmjet fiseve. Vet\u00ebm kur t\u00eb p\u00ebrfundoj\u00eb kjo pune do t\u00eb jet\u00eb e mundur t\u00eb mendojm\u00eb p\u00ebr institucionet demokratike. Deri at\u00ebher\u00eb siguria e secilit do t\u00eb ofrohet vet\u00ebm nga statusi racor. P\u00ebr t\u00eb mbijetuar, libian\u00ebt do t\u00eb shmangen t\u00eb mendojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb pavarur dhe gjithmon\u00eb do ti referohen pozites se grupit t\u00eb tyre.<\/p>\n
Shembulli i represionit t\u00eb ushtruar nga banor\u00ebt e Mistrates kund\u00ebr atyre t\u00eb Tavarges \u00ebsht\u00eb me kuptimploti. Mistrata jan\u00eb pasardh\u00ebs t\u00eb ushtar\u00ebve turq te ushtris\u00eb osmane, ndersa ata te Tvarges me origjin\u00eb nga ish-skllev\u00ebrit zezake. N\u00eb bashkepunim me Turqine, Mistratat moren pjes\u00eb n\u00eb p\u00ebrmbysjen e Jamahiriya. Pasi u ngrit flamuri i Senousit, Mistratat sulmuan me nje egersi te papare kund\u00ebr zezak\u00ebve. I akuzonin per t\u00eb gjitha llojet e krimeve dhe detyruan 30.000 zezake t\u00eb largohen.<\/p>\n
Padyshim do t\u00eb jet\u00eb shum\u00eb e v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr te patur nj\u00eb personalitet t\u00eb krahasueshem me Muamar Gadafin, i cili p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb u njoh nga fiset dhe pastaj nga populli. Por n\u00eb realitet, kjo nuk \u00ebsht\u00eb ndjekur nga Jeffrey Feltman.<\/p>\n
N\u00eb kund\u00ebrshtim me deklaratat zyrtare p\u00ebr nj\u00eb zgjidhje “p\u00ebrfshir\u00ebse”, dmth integrimin e t\u00eb gjith\u00eb komponent\u00ebve t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb libiane, Feltman imponoi me ane te islamist\u00ebve me t\u00eb cilet kishte bashkepunuar n\u00eb Departamentin e Shtetit kund\u00ebr Gadafit, nj\u00eb ligj q\u00eb ndalon \u00e7do funksion publik per njer\u00ebz ku nj\u00eb ligj q\u00eb ndalon punesimin ne sh\u00ebrbimin publik p\u00ebr njer\u00ebzit q\u00eb i kan\u00eb sh\u00ebrbyer Udheheqesit. Dhoma e P\u00ebrfaq\u00ebsuesve refuzoi t\u00eb zbatoj\u00eb k\u00ebt\u00eb tekst, i cili \u00ebsht\u00eb ende n\u00eb fuqi n\u00eb Tripoli. Ky mekaniz\u00ebm \u00ebsht\u00eb i krahasuesh\u00ebm me at\u00eb t\u00eb debaathizimit qe vete Feltman imponoi n\u00eb Irak, kur ai ishte nj\u00eb nga drejtuesit e “Autoritetit t\u00eb Koalicionit t\u00eb P\u00ebrkohsh\u00ebm”.<\/p>\n
N\u00eb t\u00eb dyja rastet, k\u00ebto ligje i privojn\u00eb k\u00ebto shtete nga shumica e elitave t\u00eb tyre dhe i detyrojn\u00eb ata n\u00eb dhun\u00eb ose n\u00eb m\u00ebrgim. \u00cbsht\u00eb e qart\u00eb se Feltman vazhdon t\u00eb ndjek\u00eb objektivat e projektit Cebrowski duke pretenduar t\u00eb punoj\u00eb p\u00ebr paqe.<\/p>\n
N\u00eb kund\u00ebrshtim me dukurite, problemi i Libis\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb rivaliteti midis udh\u00ebheq\u00ebsve, por mungesa e paqes midis fiseve dhe p\u00ebrjashtimit t\u00eb Kadafist\u00ebve. Zgjidhja nuk mund t\u00eb negociohet midis kat\u00ebr udh\u00ebheq\u00ebsve t\u00eb mbledhur n\u00eb Paris, por vet\u00ebm brenda dhe rreth Dhom\u00ebs s\u00eb P\u00ebrfaq\u00ebsuesve n\u00eb Tobruk, fuqia e s\u00eb cil\u00ebs tani mbulon 80% t\u00eb territorit.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Konferenca P\u00ebrfundimtare e Shtypit t\u00eb Samitit t\u00eb Parisit, 29 maj. Nga e majta n\u00eb t\u00eb djatht\u00eb: Fayez Al-Sarraj (kryetar i qeverise se Libis\u00eb s\u00eb unitetit komb\u00ebtar e themeluar nga OKB-ja), … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":141,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,1],"tags":[38],"class_list":["post-140","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-analize","category-lajme","tag-libia","entry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=140"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":142,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140\/revisions\/142"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/141"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=140"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=140"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=140"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}