{"id":109,"date":"2018-06-05T17:55:20","date_gmt":"2018-06-05T17:55:20","guid":{"rendered":"http:\/\/revolucioni.com\/?p=109"},"modified":"2018-06-05T21:45:11","modified_gmt":"2018-06-05T21:45:11","slug":"papiruset-egjiptiane-2000-vjecare-u-deshifruan-cfare-zbuluan-per-te-shkuaren-tone","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/revolucioni.com\/?p=109","title":{"rendered":"Papiruset Egjiptiane 2000 vje\u00e7are u deshifruan &#8211; \u00c7far\u00eb zbuluan p\u00ebr t\u00eb shkuar\u00ebn ton\u00eb?"},"content":{"rendered":"<p>Mij\u00ebra papiruse t\u00eb gjysemshkat\u00ebrruar\u00a0 me mosh\u00eb s\u00eb paku 2000 vjecare u deshifruan me kontributin e mij\u00ebra vullnetar\u00ebve.<\/p>\n<p>\u00c7&#8217;treguan p\u00ebr t\u00eb shkuar\u00ebn ton\u00eb?<\/p>\n<p>Tregimet e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme n\u00eb Egjiptin Helenistik si mbytjen e nj\u00eb vajze 12 vje\u00e7are, nj\u00eb tragjedi e panjohur greke frym\u00ebzuar nga eksodi i hebrenjve nga Egjipti dhe nj\u00eb tekst i Euripidit, jan\u00eb disa nga mij\u00ebrat e teksteve te deshifrua nga qindra e mij\u00ebra papiruse t\u00eb d\u00ebmtuara q\u00eb u gjeten n\u00eb jug t\u00eb Egjiptit.<\/p>\n<p>B\u00ebhet fjal\u00eb p\u00ebr papiruset e famshme t\u00eb Oxyrhynchus, unike n\u00eb \u00e7do aspekt, zbuluar nga arkeolog\u00ebt britanik\u00eb Bernard Pyne Grenfell dhe Arthur Surridge Hunt nga viti 1895 n\u00eb 1934 n\u00eb Oxyrhynchus, nj\u00eb fshat n\u00eb\u00a0 Egjiptin Jugor.<\/p>\n<p>Thesar n\u00eb nj\u00eb vendgrumbullim\u00a0 te lashte mbeturinash.<\/p>\n<p>Papir\u00ebt u gjet\u00ebn n\u00eb varre ose n\u00eb depozita t\u00eb m\u00ebdha mbeturinash. T\u00eb 500.000 fragmentet e\u00a0 papirusit q\u00eb datojn\u00eb nga shekulli 1 pes n\u00eb shekullin e 7 pas Krishtit, u mblodh\u00ebn n\u00eb saj\u00eb t\u00eb bashk\u00ebpunimit t\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn 250.000 vullnetar\u00ebve n\u00eb mbar\u00eb bot\u00ebn, t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb b\u00ebr\u00eb v\u00ebzhgimin, vun\u00eb n\u00eb dispozicion koh\u00ebn e lir\u00eb t\u00eb tyre, njohjet e tyre n\u00eb alfabetin grek dhe n\u00eb kompjuter\u00ebt\u00a0 n\u00eb p\u00ebrpjekjen e Bibliotek\u00ebs Sackler t\u00eb Oksfordit.<\/p>\n<p>&#8220;Lejuam q\u00eb publiku t\u00eb ket\u00eb qasje n\u00eb t\u00eb &#8211; megjith\u00ebse ende e pambaruar &#8211; nj\u00eb pun\u00eb e jashtezakonshme\u00a0 arkeologjike dhe ne ishim n\u00eb gjendje\u00a0 t\u00eb interpretonim 100,000 dokumente, disa prej t\u00eb cilave ishin ngr\u00ebn\u00eb nga insektet ose ishin perdorur p\u00ebr te mbeshtjelle peshq&#8221;, deklaroi ne\u00a0 gazeten britanike Independent\u00a0 Dirk Obbink , nj\u00eb profesor n\u00eb Universitetin e Oksfordit dhe drejtor i programit.<\/p>\n<p>Tragjedia e lasht\u00eb p\u00ebr Moisiun<\/p>\n<p>Arkeolog\u00ebt e dinin se nj\u00eb dramaturg relativisht i panjohur i Egjiptit helenistik kishte shkruar nj\u00eb tragjedi greke per Eksodin e Judenjve. Por teksti nuk u gjet. Derisa me ne fund\u00a0 u gjet i shkat\u00ebrruar brenda mij\u00ebra papiruseve t\u00eb Oxirrynchus. Shkruar n\u00eb nj\u00eb trimeter jambik, vepra ishte shkruar ne veten e pare. Vete Moisiu rr\u00ebfen jet\u00ebn e tij dhe\u00a0 kur ishte\u00a0 f\u00ebmij\u00eb &#8211; u gjet n\u00eb nj\u00eb shport\u00eb n\u00eb brigjet e Nilit. Pjesa thot\u00eb:<\/p>\n<p>&#8220;Pastaj nj\u00eb princesh\u00eb me sh\u00ebrb\u00ebtoret e saj erdhen te benin banjo.<br \/>\nKur m\u00eb pa, m\u00eb kapi dhe kuptova se isha hebre.<br \/>\nMotra ime, Mariam, vrapoi drejt saj dhe folen me njera tjetren.<br \/>\nA mund t\u00eb pun\u00ebsoj nj\u00eb dado p\u00ebr k\u00ebt\u00eb f\u00ebmij\u00eb nga hebrenjt\u00eb? tha princesha.<br \/>\nMariami shkoi p\u00ebr t\u00eb sjell\u00eb n\u00ebn\u00ebn ton\u00eb, e cila sapo arriti m\u00eb mori n\u00eb duart e saj.<br \/>\nPrincesha i tha asaj: &#8220;Grua, jepi gji kesaj f\u00ebmije dhe un\u00eb do t&#8217;ju paguaj&#8221;<br \/>\nMe quajti Moisi, sepse m\u00eb mori nga bregu i lagur i lumit &#8220;.<\/p>\n<p>Tragjedia &#8220;Andromeda&#8221; e Euripidit<\/p>\n<p>N\u00eb mijera copat e\u00a0 papiruseve u gjet dhe nj\u00eb ekstrakt i tragjedis\u00eb se humbur &#8220;Andromeda&#8221; e Euripidit, e cila sipas ekspert\u00ebve eshte shkruar n\u00eb vitin 417 pes. Pjesa thot\u00eb:<\/p>\n<p>Perseu (Erosit): Si\u00e7 u shfaq im at\u00eb Zeusi dikur fshehurazi, kur erdhi n\u00eb Argos nga dashuria p\u00ebr Danain, si pikat e arta te shiut ne shtepine e bronxet te Argos dhe e perqafoi, keshtu, me te njejten menyre une te vleresoj ty. Me jep shpetimin tim nga problemet e dashurise.<\/p>\n<p>Mbytja e nj\u00eb skllaveje 12-vje\u00e7are<\/p>\n<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr tekst perben nj\u00eb certifikat\u00eb mjek\u00ebsore p\u00ebr vdekjen e nj\u00eb skllaveje 12 vje\u00e7are: &#8220;Nga Aurelio Filantino, biri i Neoptolem Aurelit. Un\u00eb v\u00ebrtetoj se nj\u00eb skllave\u00a0 vdiq aksidentalisht, duke r\u00ebn\u00eb n\u00eb nj\u00eb kanal vadit\u00ebs, nd\u00ebrsa notonte me shoqet e saj. Trup i pajete p\u00ebr shkak t\u00eb mbytjes.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mij\u00ebra papiruse t\u00eb gjysemshkat\u00ebrruar\u00a0 me mosh\u00eb s\u00eb paku 2000 vjecare u deshifruan me kontributin e mij\u00ebra vullnetar\u00ebve. \u00c7&#8217;treguan p\u00ebr t\u00eb shkuar\u00ebn ton\u00eb? Tregimet e jet\u00ebs s\u00eb p\u00ebrditshme n\u00eb Egjiptin Helenistik &hellip; <a href=\"http:\/\/revolucioni.com\/?p=109\" class=\"more-link\">Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":111,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,1],"tags":[35,34],"class_list":["post-109","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kulture","category-lajme","tag-oxyrhynchus","tag-papiruse-2000-vjecare","entry"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=109"}],"version-history":[{"count":6,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":132,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109\/revisions\/132"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/111"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=109"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=109"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/revolucioni.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=109"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}